Crna Gora treba da intenzivira napore za trajno zatvaranje TE Pljevlja kako bi ispunila ekološke standarde Evropske unije i obezbijedila održivije ekonomske perspektive za taj region. To je jedna od ključnih poruka Evropske komisije (EK) u ovogodišnjem izvještaju o napretku Crne Gore, u dijelu koji se odnosi na Poglavlje 27, zaštitu životne sredine i klimatske promjene.
EK navodi da je ekološka rekonstrukcija TE Pljevlja u toku, ali da i dalje postoje ozbiljne nedoumice u vezi sa njenom dugoročnom održivošću. Posebno se ukazuje na potrebu za strateškim pristupom pravednoj energetskoj tranziciji, koji bi obezbijedio ekonomske alternative zajednicama pogođenim postepenim napuštanjem uglja.
Komisija konstatuje napredak u jačanju administrativnih kapaciteta u oblasti zaštite životne sredine i klimatskih promjena, ali upozorava da je neophodno obezbijediti dosljedno sprovođenje usvojenih planova, kao i bolju koordinaciju institucija u planiranju i realizaciji održivih ulaganja.
U oblasti zaštite prirode, EK bilježi usvajanje Zakona o zaštiti prirode u avgustu 2026. godine, kao i Nacionalne strategije biodiverziteta za period 2026–2031. i pratećeg Akcionog plana za period 2026–2028. Nastavljen je i rad na uspostavljanju mreže Natura 2000, a Crna Gora je u junu dostavila predloženu listu zaštićenih područja i predlog upravljačke strukture, koji su u fazi procjene Evropske komisije.
Među otvorenim pitanjima EK izdvaja nepostupanje po preporuci Bernske konvencije koja se odnosi na Skadarsko jezero, kao i potrebu pronalaženja odgovarajućeg rješenja za vojni poligon za obuku na Sinjajevini.
Napredak je zabilježen i u usklađivanju domaćeg zakonodavstva sa propisima EU. Usvojene su izmjene Krivičnog zakonika i Zakona o odgovornosti za štetu u životnoj sredini, kao i izmjene Zakona o odgovornosti pravnih lica za krivična djela, radi unapređenja pravnog okvira za postupanje u slučajevima ekološkog kriminala. Institucionalni kapaciteti dodatno su ojačani osnivanjem specijalizovane policijske jedinice i operativnog tima u okviru tužilaštva, dok je uvedena i digitalna platforma za prijavljivanje krivičnih djela protiv životne sredine.
U oblasti upravljanja otpadom, EK konstatuje usvajanje izmjena Zakona o upravljanju otpadom i pratećih podzakonskih akata. Ipak, lokalne samouprave i dalje treba da usvoje i sprovedu lokalne planove upravljanja otpadom.
Komisija bilježi i usvajanje propisa iz oblasti kvaliteta vazduha i zaštite od buke, uz ocjenu da su potrebni dodatni napori u njihovom sprovođenju, praćenju zagađenja i informisanju javnosti.
U cjelini, izvještaj EK ukazuje na napredak u zakonodavnom i institucionalnom usklađivanju sa evropskim standardima, ali i na potrebu da se usvojene mjere dosljedno sprovedu. Među važnijim izazovima ostaje dugoročno rješavanje pitanja TE Pljevlja i uspostavljanje pravedne tranzicije koja će, uz ispunjavanje ekoloških obaveza, zaštititi ekonomske interese lokalne zajednice.