Definisanje energetskog miksa u skladu sa Pariskim sporazumom stvorilo bi dodatnih 485 milijardi dolara kumulativnog BDP-a između 2019. i 2050. godine u regionu Jugoistočne Evrope (JIE), otkriva izvještaj Međunarodne agencije za obnovljivu energiju (IRENA), prenosi portal balkangreenenergynews.com
Region mora da postavi nove ciljeve, obezbedi stalna ulaganja u tehnologije OIE, razvije modernu industriju biomase, uvede politike sa holističkim pristupom.
Sljedeća decenija, kako se navodi u izvještaju, mogla bi biti ključna za energetski sektor u JIE.
Region posjeduje značajan potencijal za razvoj obnovljive energije i poboljšanje energetske efikasnosti, a da bi ga iskoristio i u potpunosti sproveo energetsku tranziciju, mora da postavi nove ciljeve, obezbijedi održivo ulaganje u tehnologije za OIE, razvije modernu industriju biomase i usvoji politike koje imaju holistički pristup, savjetuje IRENA.
U izvještaju Analiza tržišta obnovljivih izvora energije – Jugoistočna Evropa su obuhvaćene države članice EU Bugarska, Hrvatska, Rumunija i Slovenija, kao i ugovorne članice Energetske zajednice Albanija, Bosna i Hercegovina, Crna Gora, Kosovo*, Moldavija, Sjeverna Makedonija i Srbija.
OKRETANJE ENERGETSKOG SISTEMA KA OIE DONOSI RAST EKONOMIJE OD 2% DO 2040.
IRENA procjenjuje da bi prelazak regionalnog energetskog sistema na obnovljive izvore obezbijedio privredni rast od 2% do 2040. i 1% od tada do 2050, u poređenju sa situacijom da se ne uvedu nikakve promjene, što bi rezultiralo kumulativnim dobitkom većim od 485 milijardi dolara.
Stvaranjem novih radnih mjesta u sektoru OIE, energetska tranzicija će, takođe, pomoći u rješavanju problema dugotrajne nezaposlenosti i odliva mozgova, navodi se u izvještaju. Ako se tome dodaju koristi za socijalnu zaštitu, poput poboljšanja zdravlja i kvaliteta vazduha, ukupna potencijalna korist nadmašuje dodatne troškove.
Energetska tranzicija, kako se ističe, podrazumeva postepeno ukidanje zastarjelih elektrana na fosilna goriva i povećanje udjela OIE u energetskom sektoru JIE.
KONKURENTNOST OBNOVLJIVIH IZVORA ENERGIJE
Podaci agencije IRENA iz baze podataka o koštanju OIE pokazuju da su prosječni ponderisani svedeni troškovi električne energije (LCOE) iz hidroelektrana u JIE smanjeni za trećinu kada se porede iznosi u periodu 2011-2014. i u periodu 2015-2018. Tokom posljednje tri godine troškovi su bili 0,083 dolara po kWh.
Čak i uz relativno visoku cijenu kapitala, ulaganje u solar i vjetar je konkurentno za proizvodnju električne energije u poređenju sa fosilnim gorivima
Mnoge ekonomije JIE često su zanemarivale određene tehnologije OIE na račun hidroenergije i biomase, koje su bile ocijenjene kao manje skupe, ali čak i uz relativno visoku cijenu kapitala, fotonaponske solarne elektrane i vetroelektrane su i dalje konkurentna rešenja za proizvodnju električne energije u regionu u poređenju sa elektranama na fosilna goriva, navodi se u izvještaju.
MOGUĆNOST ZA REDEFINISANJE ULOGE ELEKTRANA NA FOSILNA GORIVA
U regionu JIE čvrsta fosilna goriva (kameni ugalj i lignit) obezbeđuju 43% proizvodnje električne energije i 3% proizvodnje toplotne energije, dok je prosječna starost elektrana na ugalj u 2018. bila 41 godina. U izvještaju se navodi da zastarjela infrastruktura ovih objekata i njihov negativan uticaj na životnu sredinu nameću potrebu za gašenjem najstarijih elektrana, kao i za privremenim zaustavljanjem i modernizacijom onih nešto mlađih.
U 2018. godini prosječna starost elektrana na ugalj bila je 41 godina
Dio procesa planiranja u energetskom sektoru, kako se navodi, mogao bi biti posvećen redefinisanju uloge elektrana na fosilna goriva, s obzirom da će se njihova uloga smanjiti tokom energetske tranzicije.
Konkretno, biće potreban visok nivo fleksibilnosti u elektroenergetskom sistemu, pa bi troškovi integrisanja OIE mogli da se smanje kada bi se ulaganja usmjerila u one izvore koji su fleksibilni, zaključuje izvještaj.