Naše tri elektrane su, za 11 mjeseci ukupno proizvele oko 2584 GWh struje; od ukupne potrošnje, na domaćinstva otpada oko 1167 GWh, dok na ostalu potrošnju 961GWh; ogromna količina padavina, ne samo u Crnoj Gori, nego i u regionu, uslovila je mahom pune akumulacije, pa je cijena struje na berzama nešto niža od planirane; na teritoriji opštine Nikšić, od početka godine do 1.decembra ukupno je palo 1646 lit/m2, samo u novembru 654 lit/m2, što ga čini najkišnijim mjesecom u poslednjih 34 godine, navidi se u listu Elektroprovreda.
Sumirajući proizvodne rezultate naše tri elektrane za 11 mjeseci ove godine, dobijamo podatak da su ukupno proizvele oko 2584 GWh. Pojedinačno, HE Perućica je proizvela 741.691 MWh, HE Piva 566.138 MWh, a TE Pljevlja 1.276.102 MWh, što ukupno daje 2.583.931 MWh električne energije, ili 86,51% od ukupne količine planirane za 2019.godinu. Za ovaj period male HE su proizvele 3.493,5 MWh el.energije ili 87,34% od ukupnog plana za 2019.godinu.
Tokom mjeseca novembra, elektrane su proizvele 339 GWh. Prema podacima koje smo dobili od Novaka Dendića, šefa Sektora za kontrolu projekata, planiranje i izvještavanje FC Proizvodnja, HE Perućica je proizvela 187.275 MWh ili 187,28% planiranog, HE Piva 33.979 MWh ili 37,75% planiranog, a TE Pljevlja je proizvela 117.443 MWh ili 111,85% planiranog. Male HE su proizvele 362.4 MWh, što čini 151% plana za ovaj mjesec. Precizno, tri elektrane su u novembru proizvele 338.697 MWh električne energije, što predstavlja 114,81% u odnosu na planiranih 295.000 MWh za taj mjesec, zaključuje Dendić a pse list EPCG
Ukupna potrošnja za 11 mjeseci nešto veća od plana
Distributivna (neto) potrošnja elektične energije za prvih 11 mjeseci tekuće godine iznosi 2128 GWh i veća je za oko 3% od distributivne (neto) potrošnje za isti period 2018. godine, dok je u odnosu na plan za posmatrani period veća za 0,5%.
Božidar Živković, šef Službe u Sektoru za operativnu podršku u FC Snabdijevanje, ističe da je distributivna (neto) potrošnja u novembru iznosila 174 GWh (174.292.390 kWh) i da je manja za 8,5% u odnosu na plan potrošnje za novembar 2019-e, a 1% je manja u odnosu na novembarsku potrošnju 2018-e godine.
Inače potrošnja električne energije domaćinstava za prvih 11 mjeseci tekuće godine iznosi 1167 GWH ili 1.167.456.171 kWh i veća je za 2,4% u odnosu na potrošnju električne energije koju su domaćinstva ostvarila prethodne godine za isti period, dok je u odnosu na plan za navedeni period manja za oko 3,5%. Potrošnja električne energije domaćinstava u novembru iznosi 96.385.196 kWh što je za 1,4% manje u odnosu na novembar prethodne godine, dok je u odnosu na plan manja za 12,7%. Razlog za ovako malu potrošnju energije je, svakako, zbog kišovitog i toplijeg novembra, pa su i potrebe za grijanjem bile manje, navodi se u listu.
Potrošnja ostale distributivne potrošnje za novembar iznosi 77.907.194 kWh i ona je 0,3% manja od potrošnje za novembar prethodne godine, a 2,7% je manja od planirane potrošnje za novembar. Ostala distributivna potrošnja za prvih 11 mjeseci tekuće godine iznosila je 961GWh, što je 3,2% više nego u istom periodu prethodne godine, a 5,6% više od planirane potrošnje za 2019. godinu.
Živković ističe i da što se tiče procjene distributivne potrošnje električne energije do kraja godine, ona će se kretati u granicama koja su predviđena bilansom.
Od Darka Krivokapića, izvršnog rukovodioca Direkcije za upravljanje energijom, dobili smo podatke o količini padavina za proteklih 11 mjeseci,kao i zanimljivu analizu padavina za opštinu Nikšić.
Od početka godine do 1.decembra ukupno je palo 1646 lit/m2 što predstavlja 93% od desetogodišnje prosječne kumulativne količine za period januar-novembar ili 86% u odnosu na prošlogodišnju količinu za isti period. Zato je, kaže Krivokapić, novembar bio izuzetno kišan; ukupno je palo 654 lit/m2 što predstavlja za 132% više od desetogodišnje prosječne količine. Inače novembar ove godine je drugi po redu najkišniji u posljednjih 58 godina, i najkišniji u posljednjih 34 godina!
Inače, režim padavina od početka godine pokazuje izuzetno velike oscilacije. Npr. u oktobru palo je svega 27, a u novembru 654 lit/m2, što je rekordna razlika izmedju mjesečnih količina za novembar i oktobar u posljednjih 30 godina. Ovo pokazuje koliko može da bude nepredviljiva količina kiše i da ne postoji pravilo ili logika u ponašanju količine kiše, kaže Darko Krivokapić.
Interesantan je pregled količina padavina po gradovima tj. sama disperzija – tokom mjeseca novembra palo je po kvadratnom metru: u Podgorici 650 lit, Herceg Novom 428 lit, Žabljaku 455 lit, a u Pljevljima svega 70 litara.
Krivokapić naglašava da se izdašnost padavina osjetila na dinamiku punjenja akumulacija, pa su 01. 12. akumulacije HE Perućice bile na maksimumu – Krupac 52 GWh, Slano 137 GWh; akumulacija HE Piva je na nivou 227 GWh – a posebno interesantan je podatak da je nivo akumulacije HE Piva za mjesec dana porastao 28 metara!
Ovako dobre hidrološke prilike i stanje nivoa akumaulacija, kao i spremnost proizvodnih pogona, dopuštaju nam, da bez bojazni možemo reći da spremno dočekujemo zimsku sezonu, kaže Darko Krivokapić.
NIŽA CIJENA STRUJE
Što se tiče cijena električne energije, one su širom Evrope nešto niže u odnosu na prognoze koje su bile aktuelne tokom godine.
Krivokapić za naše čitaoce pojašnjava:
-Primjera radi, fjučersi za novembar na mađarskoj berzi su se kretali između 54,69 – 63,44 €/MWh, da bi u ostvarenju, prosječna cijena električne energije za novembar bila 43,93 €/MWh. Razlozi pada cijena na tržištima se nalaze u boljim vremenskim uslovima i temperaturama višim od prosjeka, pa je usled toga i potrošnja energenata (gas i električna energija) bila niža od planirane.
Sa druge strane, dobre hidrološke prilike na Balkanu su imale za posljedicu veću proizvodnju iz hidroelektrana, pa su i potrebe za uvozom nestale. Situacija iz novembra je imala uticaja i na kretanje cijena za predstojeće mjesece, naročito decembra (sa maksimalnih 64€/MWh cijene su pale na 48 €/MWh).Trenutna situacija je takva da su sve akumulacije na Balkanu na maksimalnim kotama pa proizvođači spremni dočekuju zimu, skladišta gasa su takođe na maksimumu, pa će cijena energenata direktno zavisiti od vremenskih uslova koji će zahvatiti Evropu tokom predstojeće zimske sezone, ocjenjuje on.
Cijene dozvola CO2
Jedan od važnijih faktora koji utiču na formiranje cijena na tržištu električne energije su, svakako, i cijene koštanja dozvola za emisije CO2.
Krivokapić ističe da je tokom 2019. godine, minimalna cijena koštanja sertifikata za CO2 bila na nivou 18,80 €/MWh, dok je maksimalna cijena dostizala 29,75 €/MWh. Zato je ovih dana cijena dozvola 24,30 €/MWh. Kako tvrde eneretski analitičari, veliki uticaj na tržište dozvola CO2 imaće očekivani BREXIT, pa će biti interesantno vidjeti kako će se stvari odvijati nakon najavljenog BREXITA zakazanog za 31.01.2020. godine, zaključuje Darko Krivokapić za naš list.